Start van deze paginaSkip navigatie, ga direct naar de Inhoud
  • Vorige

  • Volgende

Aanwijzing invordering bewijzen van bevoegdheid in het kader van de wet luchtvaart

Geldend op 19-03-2012


  • Aanwijzing invordering bewijzen van bevoegdheid in het kader van de wet luchtvaart
  • Samenvatting

  • Deze aanwijzing geeft een regeling voor de invordering van bewijzen van bevoegdheid of gelijkstelling in het kader van de Wet luchtvaart.

  • Achtergrond

  • Bij een wijziging van de Wet luchtvaart (hierna: WLv), in werking getreden op 1 juli 1999, is de invorderingsbevoegdheid van bewijzen van bevoegdheid en/of gelijkstelling opgenomen. Deze mogelijkheid is gekoppeld aan het bovenmatig gebruik van alcohol-, drugs- en/of psychotrope stoffen in de luchtvaart.

    In deze aanwijzing wordt verstaan onder:

    • a.

      • 1. het bewijs afgegeven door de Minister van Verkeer en Waterstaat dat iemand het recht geeft een Nederlands luchtvaartuig te bedienen (te weten: het bewijs van bevoegdheid [art. 2.1, tweede lid, onder a WLv]) alsmede het bewijs van gelijkstelling;

      • 2. een bewijs van bevoegdheid afgegeven door de bevoegde autoriteit van een door de Minister van Verkeer en Waterstaat aangewezen staat of aangewezen internationale organisatie (te weten: het bewijs van bevoegdheid [art. 2.1, tweede lid, onder b WLv]), alsmede door die Staat of organisatie afgegeven bewijs van gelijkstelling);

      • 3. het bewijs afgegeven door de Minister van Verkeer en Waterstaat dat iemand het recht geeft luchtverkeersdienstverlening te geven (te weten: het bewijs van bevoegdheid [art. 2.1, tweede lid, onder a WLv]) alsmede het bewijs van gelijkstelling;

    • b. Ontzegging: het (tijdelijk) krachtens een rechterlijke uitspraak niet meer mogen verrichten van werkzaamheden in de zin van art. 11.11 eerste lid, onder a, b en c Wet luchtvaart.

    • c. Register: het register van in Nederland afgegeven bewijzen van bevoegdheid en bewijzen van gelijkstelling, ondergebracht bij de Directie Luchtvaartinspectie van de Rijksluchtvaartdienst.

    • d. Alcoholdelict: een overtreding van de artt. 2.12, eerste, tweede, derde en zesde lid, 2.11 tweede lid, 11.6, tweede, zesde, achtste en negende lid en 11.8a WLv.

    • e. Politie: algemeen opsporingsambtenaren in de zin van art. 141 WvSv.

  • Opsporing en vervolging

  • 1. Vordering krachtens art. 11.7 WLv

  • 1.1. Algemeen
  • Op grond van art. 11.7, eerste lid onder a WLv, kan de opsporingsambtenaar het bewijs van bevoegdheid (of het bewijs van gelijkstelling) invorderen indien uit het onderzoek van de uitgeademde lucht of de bloedanalyse blijkt (of bij gebreke van deze onderzoeken, een ernstig vermoeden bestaat) dat het alcoholgehalte van het lid van het boordpersoneel hoger is dan 270 µg/l resp. 0,6‰. Dit geldt op grond van art. 11.8a WLv eveneens voor luchtverkeersdienstverleners. Art. 11.7, eerste lid WLv, is afgeleid van het eerste en tweede lid van art. 164 Wegenverkeerswet 1994 (WVW 1994). Het verschil is echter, dat art. 164 WVW 1994 aan de opsporingsambtenaar de invordering bij de daar omschreven overtredingen verplicht voorschrijft, terwijl art. 11.7 WLv slechts een bevoegdheid tot invorderen creëert. De wetgever heeft deze afwijking van de Wegenverkeerswet niet gemotiveerd.

    Gelet op het feit dat art. 164 WVW 1994 model heeft gestaan voor art. 11.7 WLv en gelet op de hoge mate van verantwoordelijkheid van de groep tot wie deze bepaling zich richt, concludeert het openbaar ministerie (hierna: OM) dat hier niet zozeer sprake is van een bevoegdheid tot invordering, maar van een invorderingsplicht, zoals deze ook geldt in art. 164 WVW 1994. Dat betekent concreet dat de opsporingsambtenaar in de gevallen zoals vermeld in art. 11.7, eerste lid onder a (en b) WLv, altijd gehouden is het bewijs van bevoegdheid in te vorderen.

    Het ingevorderde bewijs van bevoegdheid dient (tegelijk met het proces-verbaal van invordering) onverwijld verstuurd te worden aan de officier van justitie, die vervolgens over de verdere inhouding beslist (art. 11.7, tweede lid WLv). In de WVW 1994 is de inhoudingsgrens sinds 1 juni 2011 gelijkgesteld aan de invorderingsgrens. In tegenstelling tot de Wegenverkeerswet 1994 kent de Wet luchtvaart echter geen inhoudingsgrens. Nu de wetgever geen inhoudingsgrens heeft geformuleerd en dus sprake is van een discretionaire bevoegdheid van het OM, stelt het OM naar analogie van de systematiek van de Wegenverkeerswet 1994 zelf een inhoudingsgrens vast: deze inhoudingsgrens is gelijk aan de invorderingsgrens. De grens vanaf welke de officier van justitie wordt geacht het bewijs van bevoegdheid in te houden, is daarmee bepaald op 0,6‰, oftewel 270 μg/l. Bij het bepalen van die grens – die tegelijkertijd aangeeft bij welk bloed- of ademalcoholgehalte het OM een onvoorwaardelijke ontzegging gaat vorderen – wordt aangesloten bij de gedachte van de wetgever. De wetgever heeft reeds in 1995 aangegeven dat alcoholmisbruik in de luchtvaart een grotere gevaarzetting kent, aangezien de gevolgen van een ongeval met een luchtvaartuig veelal aanmerkelijk ernstiger zijn dan die van een ongeval op de weg. De wetgever heeft om die reden ook de alcohollimieten in de artt. 2.12 en 11.7 WLv lager gesteld dan in de Wegenverkeerswet 1994. Per 1 juni 2011 heeft de wetgever de voor de officier van justitie in de Wegenverkeerswet 1994 geldende inhoudingsgrens zodanig verlaagd, dat deze gelijk is geworden aan de invorderingsgrens. Deze gelijkschakeling heeft plaatsgehad om strenger te kunnen optreden tegen ernstige verkeersovertredingen en een einde te maken aan de onevenwichtige en onwenselijke situatie waarbij de politie moest invorderen, terwijl de officier van justitie niet de bevoegdheid toekwam tot inhouding . Het is gelet op het bovenstaande passend om ook in het voor de Wet Luchtvaart geldende strafvorderingsbeleid de inhoudingsgrens gelijk te stellen aan de invorderingsgrens.

    Door het doen van de vordering krachtens art. 11.7, eerste lid WLv (vordering tot overgifte) wordt voor de betrokken leden van het boord- en cockpitpersoneel, en – via art. 8a Wet Luchtvaart – de luchtverkeersbeveiliging de verplichting in het leven geroepen tot overgifte van het aan hen afgegeven bewijs van bevoegdheid.

    Het is van belang onderscheid te maken tussen ‘de vordering tot overgifte’ enerzijds en de ‘invordering’ anderzijds. De invordering is namelijk pas voltooid indien na de vordering tot overgifte het bewijs van bevoegdheid in handen is gekomen van een van de in art. 141 WvSv bedoelde personen. Eerst bij een voltooide invordering kan de aftrek ex art. 11.13, tweede lid WLv worden toegepast.

  • 1.2. Procedure met betrekking tot de invordering
  • De politie moet nadrukkelijk de overgifte van het bewijs van bevoegdheid vorderen. Tevens wordt de verdachte er op gewezen dat hij zich schuldig maakt aan de overtreding van art. 11.7, eerste lid Wet Luchtvaart indien hij geen gevolg geeft aan deze vordering.

    De vordering tot overgifte is niet beperkt tot het tijdstip waarop en de plaats waar de verdachte is aan- of staandegehouden, maar kan ook daarna nog worden gedaan. Nadat het proces-verbaal van overtreding/misdrijf is voorzien van een datum van sluiting vervalt echter de bevoegdheid tot het doen van de vordering tot overgifte.

    Indien het bewijs van bevoegdheid is ingevorderd, wint de politie op de kortst mogelijke termijn inlichtingen in over eventueel recidivegevaar ten aanzien van de verdachte wiens bewijs van bevoegdheid is ingevorderd, zoals:

    • a. eerdere processen-verbaal of veroordelingen terzake van alcoholdelicten gedurende een periode van vijf jaar voorafgaande aan de datum van invordering;

    • b. de omstandigheid dat de verdachte bekend staat als een notoir gebruiker van alcohol, drugs of andere stoffen die de vaardigheid tot het verrichten van de hem – op basis van zijn bewijs vaan bevoegdheid danwel bewijs van gelijkstelling – toebedeelde werkzaamheden kan verminderen.

    Deze of andere relevante informatie dient te worden vermeld in het proces-verbaal van invordering (zie bijlage 1). De politie verstrekt de recente recidivegegevens aan de officier van justitie. Na invordering dient het bewijs van bevoegdheid alsmede het proces-verbaal van invordering en zo mogelijk ook het proces-verbaal van de overtreding onverwijld, zijnde uiterlijk de derde dag na de dag waarop het bewijs van bevoegdheid is ingevorderd in het bezit te zijn van de officier van justitie. Het proces-verbaal van invordering dient in tweevoud te worden aangeboden.

    Door de politie wordt zowel van de vordering tot overgifte als van de invordering onverwijld melding gemaakt in het betreffende register. Dit is met name van belang in verband met de controle op de naleving van het verbod gesteld in art. 11.12, tweede lid WLv.

    Indien de vordering tot overgifte niet heeft geleid tot een invordering van het bewijs van bevoegdheid, wordt het proces-verbaal in de hoofdzaak zo spoedig mogelijk, maar niet later dan zes weken na deze vordering, ingezonden aan de officier van justitie met een aanbiedingsbrief waarin op duidelijke wijze melding wordt gemaakt van het feit dat de vordering tot overgifte niet heeft geleid tot een invordering.

    Deze regeling is getroffen teneinde de officier van justitie er attent op te maken dat wel de vordering tot overgifte heeft plaatsgevonden, maar de invordering van het bewijs van bevoegdheid achterwege is gebleven en om de verwijdering van de registratie uit het register bij de afdoening van deze zaken te kunnen bewaken.

    De officier van justitie is er verantwoordelijk voor dat onverwijld de registratie in het register wordt beëindigd of de teruggave van het bewijs van bevoegdheid wordt geregistreerd in dehierna onder 1.4te noemen gevallen, alsmede in de gevallen waarin de zaak om andere redenen niet verder zal worden vervolgd.

  • 1.3. Inhouding bewijs van bevoegdheid door de officier van justitie
  • De officier van justitie beslist zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk binnen tien dagen na de dag van invordering omtrent de inhouding van het bewijs van bevoegdheid. E.e.a. met inachtneming van de Algemene termijnenwet. De beslissing wordt aangetekend en gedateerd op het daarvoor bestemde gedeelte van het proces-verbaal van invordering. Daarbij wordt tevens de maximum termijn aangegeven gedurende welke het bewijs van bevoegdheid kan worden ingehouden. Ter bepaling van die termijn geldt als uitgangspunt de te verwachten duur van de ontzegging.

    Ten aanzien van het verkrijgen van recidivegegevens dient gebruik te worden gemaakt van de justitiële documentatie, alsmede van actuele gegevens van het register. Van de beslissing tot inhouding wordt door een medewerker van het parket onverwijld melding gemaakt in het register.

    Voor de criteria op grond waarvan de officier van justitie tot inhouding van het bewijs van bevoegdheid kan besluiten, zie paragraaf 2.4.

  • 1.4. Teruggave van het bewijs van bevoegdheid door de officier van justitie
  • Het bewijs van bevoegdheid wordt onverwijld teruggegeven indien:

    • a. het bewijs van bevoegdheid ten onrechte is ingevorderd, of

    • b. de officier van justitie niet binnen tien dagen na de dag van invordering omtrent de inhouding heeft beslist (met inachtneming van de Algemene termijnenwet), of

    • c. na een beslissing tot inhouding het onderzoek van de zaak op de terechtzitting niet tijdig is aangevangen (waarbij moet worden aangetekend dat die misdrijven zoals genoemd in art. 11.7 WLv uiterlijk zes maanden na de dag van invordering op de terechtzitting moeten zijn aangebracht.), of

    • d. ernstig rekening dient te worden gehouden met de mogelijkheid dat geen onvoorwaardelijke ontzegging wordt opgelegd, of

    • e. ernstig rekening dient te worden gehouden met de mogelijkheid dat een kortere onvoorwaardelijke ontzegging dan de tijd dat het bewijs van bevoegdheid ingevorderd of ingehouden is geweest, zal worden opgelegd, dan wel

    • f. de vastgestelde inhoudingtermijn is verstreken.

    Bij het onder d. en e. genoemde moet met name worden gedacht aan bewijzen van bevoegdheid van verdachten die nooit eerder een ontzegging opgelegd hebben gekregen en die om klemmende redenen van persoonlijke aard hun bewijs van bevoegdheid niet kunnen missen.

    Het bewijs van bevoegdheid blijft ingehouden totdat de door de officier van justitie bepaalde inhoudingstermijn verstreken is. De officier van justitie dient in ieder geval het bewijs van bevoegdheid terug te geven na het verstrijken van de termijn als aangegeven bij de beslissing tot inhouding, ook in die gevallen dat het onderzoek van de zaak op de terechtzitting wel binnen zes maanden na de dag van invordering is aangevangen, doch nog niet heeft geleid tot een vonnis. Indien de rechter in eerste aanleg een onvoorwaardelijke ontzegging van de rijbevoegdheid heeft opgelegd, dient bij het instellen van hoger beroep het bewijs van bevoegdheid pas te worden teruggegeven als de termijn van deze ontzegging is verstreken.

    De beslissing omtrent de teruggave wordt namens de officier van justitie door de bewijs van bevoegdheid-medewerker op het parket onverwijld gemeld aan de beheerder van het register.

    De houder van het bewijs van bevoegdheid wordt ten spoedigste van de beslissing tot teruggave en van de mogelijkheid het bewijs van bevoegdheid ten parkette in ontvangst te nemen, in kennis gesteld.

  • 1.5. Vermiste en gestolen bewijzen van bevoegdheid
  • Sommige verdachten kunnen in de problemen komen doordat zij – nadat de politie de vordering tot overgifte heeft gedaan – moeten constateren dat hun bewijs van bevoegdheid ofwel vermist dan wel gestolen is.

    Zouden zij hun bewijs van bevoegdheid hebben overgegeven, dan zou de officier van justitie binnen tien dagen na de invordering tot inhouding of teruggave van het bewijs van bevoegdheid hebben beslist. Nu echter geen overgifte van het bewijs van bevoegdheid heeft plaatsgevonden, is er ook geen officier van justitie die zich over deze zaken buigt voordat het proces-verbaal in de hoofdzaak binnen de uiterste inzendtermijn (maximaal zes weken, zie 1.2) de officier van justitie bereikt.

    Voor deze gevallen geldt daarom de volgende procedure:

    • 1. Er moet bij niet voltooide vorderingen tot overgifte een proces-verbaal van de vordering tot overgifte worden opgemaakt. Een kopie van de aangifte van vermissing / diefstal of een door de verbalisant bevestigde opmerking van aangifte / vermissing moet bij het proces-verbaal van de vordering tot overgifte worden gevoegd, dan wel moet van deze omstandigheid melding worden gemaakt in het relaas van het proces-verbaal van de vordering tot overgifte.

    • 2. Er dient géén proces-verbaal te worden opgemaakt voor overtreding van art. 11.7, eerste lid WLv, indien het niet voldoen aan de vordering verdachte niet kan worden verweten. Het betreft dan omstandigheden op grond waarvan verdachte niet tijdig heeft kunnen zorgen voor een vervangend bewijs van bevoegdheid.

    • 3. Het proces-verbaal van de vordering tot overgifte dient onverwijld, doch uiterlijk binnen drie dagen na de vordering te worden opgestuurd naar de officier van justitie.

    • 4. Valt verdachte in de categorie ’teruggave bewijs van bevoegdheid’ dan laat de officier van justitie zo spoedig mogelijk nadat het proces-verbaal is ontvangen, de melding in het register vervallen.

    Bij de categorie ‘inhouding bewijs van bevoegdheid’ moet er naar worden gestreefd, dat de zaken met een zelfde voortvarendheid worden afgedaan als bij een voltooide vordering tot overgifte.

  • 1.6. Afstemming tussen het ressortsparket en het arrondissementsparket
  • Na de uitspraak in eerste aanleg en dus ook in geval van het instellen van hoger beroep door de officier van justitie of de veroordeelde past het arrondissementsparket de inhoudingstermijn aan, aan de in eerste aanleg opgelegde (on-)voorwaardelijke ontzegging. Het bewijs van bevoegdheid van veroordeelde blijft onder de officier van justitie. Indien door het verloop van de tijd de aangepaste inhoudingstermijn verstrijkt, wordt het bewijs van bevoegdheid namens de advocaat--generaal door de officier van justitie teruggegeven. Deze beslissing moet worden gemeld aan het ressortsparket.

    Na een onherroepelijke uitspraak van het gerechtshof verstrekt het ressortsparket een extract van het arrest aan het (regio)parket. De aanpassing van het register geschiedt door het (regio)parket.

    De berekende begin- en einddatum van de ontzegging worden door het (regio)parket aan het ressortsparket medegedeeld teneinde aan de executie van de (on-)voorwaardelijke ontzegging uitvoering te kunnen geven. In afwijking van de in 1998 ingevoerde procedure omtrent de inwerkingtreding van de ontzegging van de rijbevoegdheid, is in de Wet luchtvaart aansluiting gezocht bij de oude werkwijze waarbij de ontzegging ingaat op het moment van het onherroepelijk worden van het vonnis.

    In voorkomende gevallen worden – naar aanleiding van de beslissing op het gratieverzoek – herberekende begin- en einddatum van een ontzegging door het arrondissementsparket aan de beheerder van het register en aan het ressortsparket doorgegeven.

  • 2. Verrichten van werkzaamheden onder invloed (art. 11.7, eerste lid WLv (boordpersoneel) en art. 11.7, eerste lid WLv jo. art. 11.8a WLv (luchtverkeersdienstverleners)

  • 2.1. Criteria aangaande de vordering tot overgifte.
  • De overgifte van het bewijs van bevoegdheid wordt gevorderd door een van de in artt. 141 en 142 WvSv bedoelde personen wanneer deze tegen de houder van dat bewijs van bevoegdheid een proces-verbaal opmaakt ter zake van een verdenking van een gepleegde overtreding van:

  • 2.2. Ontbreken van een resultaat van ademanalyse.
  • Het ernstig vermoeden dat het alcoholgehalte van de adem van verdachte hoger is dan 270 μg/l wordt onder meer aanwezig geacht, indien ten tijde van de ademtest het selectieapparaat de waarde 'fail' aangeeft.

    Bij het ontbreken van een dergelijk onderzoek kan een zodanig vermoeden worden gebaseerd op de toestand en het gedrag van verdachte alsmede op verklaringen omtrent de door hem/haar genuttigde hoeveelheid alcoholhoudende drank. De politie dient de bevindingen omtrent het ernstig vermoeden dat het alcoholgehalte van de adem van de bestuurder hoger is dan 270 μg/l duidelijk in het invorderingsproces-verbaal te omschrijven.

  • 2.3. Bloed- c.q. urineproef
  • Indien er sprake is van een bloed- of urineonderzoek, doet de politie het monster terstond per post toekomen aan het Nederlands Forensisch Instituut (NFI). Het monster zal begeleid moeten worden door een kopie van het proces-verbaal van invordering bewijs van bevoegdheid. De uitslag van het onderzoek wordt door het NFI binnen zeven dagen na datum van de bloed- of urineafname bij voorkeur per fax doorgegeven aan de officier van justitie onder vermelding van het nummer van het proces-verbaal, naam, geboortedatum en -plaats van de verdachte, opdat de officier van justitie binnen tien dagen kan beslissen tot inhouding dan wel teruggave van het bewijs van bevoegdheid. Daarnaast geeft het NFI de uitslag schriftelijk door aan de politie. De politie voegt een kopie van het proces-verbaal van invordering bewijs van bevoegdheid bij het bloed- of urineblok. Deze procedure geldt niet voor de bloedproef als tegenonderzoek op verzoek van de verdachte.

  • 2.4. Beslissing tot inhouding van het bewijs van bevoegdheid
  • De officier van justitie kan het bewijs van bevoegdheid inhouden indien:

    • a. uit het resultaat van de ademanalyse blijkt dat het alcoholgehalte van de adem van verdachte hoger is dan 270 μg/l, onderscheidenlijk uit het resultaat van het bloedonderzoek blijkt dat het alcoholgehalte van het bloed van verdachte hoger is dan 0,6 milligram alcohol per milliliter bloed of

    • b. bij ontbreken van het resultaat van een ademanalyse of bloedonderzoek, een ernstig vermoeden bestaat dat het alcoholgehalte van de adem van verdachte hoger is dan 270 μg/l, onderscheidenlijk het alcoholgehalte van het bloed van verdachte hoger is dan 0,6 milligram alcohol per milliliter bloed of

    • c. er op grond van andere feiten of omstandigheden ernstig rekening moet worden gehouden met de mogelijkheid dat de verdachte opnieuw een feit als bedoeld in het eerste lid van art. 11.7 WLv (dan wel feiten als de artt. 8 en/of 163 WVW 1994, dan wel de artt. 27 en 28a van de Scheepvaartverkeerswet) zal begaan (recidivecriterium).

    Het enkele weigeren van medewerking aan de ademanalyse, de bloedproef of de urineproef is onvoldoende grond om het bewijs van bevoegdheid in te houden.

    Het ernstig vermoeden dat het alcoholgehalte van de adem van de bestuurder hoger is dan 270 μg/l, kan worden onderbouwd met de uitslag van het bloed- of urineonderzoek (met een bloedalcoholgehalte van meer dan 0,6‰) en met de omschrijving van de toestand van verdachte in het invorderingsproces-verbaal.

    Aan het recidivecriterium wordt geacht te zijn voldaan indien binnen een periode van vijf jaar voorafgaande aan de datum van invordering:

  • Overgangsrecht

  • Alle feiten gepleegd na de inwerkingtreding van deze aanwijzing dienen conform deze aanwijzing te worden afgedaan.

  • Bijlage 1. : Model proces-verbaal van invordering

    249766
    249767
  • Bijlage 2. : Model proces-verbaal van een vordering tot overgifte (zonder overgifte van het bewijs van bevoegdheid)

    249768
    249769
  • Bijlage 3

    249770