Overheid.nl| Zoekpagina

De wegwijzer naar informatie en diensten van alle overheden

Naar zoeken

Richtlijn voor strafvordering jeugd[Regeling vervallen per 01-04-2014.]

Geldend van 01-11-2011 t/m 31-03-2014

Richtlijn voor strafvordering jeugd

Inleiding [Vervallen per 01-04-2014]

Het jeugdstrafrecht kent als algemeen uitgangspunt het voorkomen van recidive. Daarnaast heeft het jeugdstraf- en strafprocesrecht een pedagogisch karakter. Op nationaal niveau blijkt dit uit een apart sanctiestelsel waarbij zoveel mogelijk interventies worden ingezet gericht op een positieve gedragsbeïnvloeding van de jeugdige, alsmede de formulering in het Wetboek van Strafvordering van een aantal aparte strafproceswaarborgen gericht op de speciale benadering van de jeugdige gedurende het strafproces. Op internationaal niveau blijkt de pedagogische aanpak van het jeugdstraf- en strafprocesrecht uit het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (1989) en de algemene aanbevelingen van de Verenigde Naties via de Beijing Rules (1985), de Havana Rules (1990) en de Riyadh Guidelines (1990).

Een belangrijk deel van de jeugdcriminaliteit bestaat uit grensoverschrijdend gedrag dat samenhangt met het verkennen van grenzen en het nemen van risico’s passend bij de puberteit. De strafrechtelijke interventie is er dan veelal op gericht de door de maatschappij gestelde grenzen te bevestigen en eventuele schade aan de benadeelde te laten vergoeden. Jeugdcriminaliteit kan echter ook bestaan uit zeer ernstige geweldsdelicten of veelvuldige recidive waarbij sprake is van de ontwikkeling van een voortdurende criminele levensstijl. Het is dan van belang om stevig en consequent te kunnen ingrijpen en maatwerk te leveren dat gericht is op tastbare normbevestiging en correctie van crimineel gedrag.

In deze richtlijn worden de strafmaten aangegeven voor de afdoening van jeugdstrafzaken. Voor veel voorkomende delicten worden de strafmaten aangegeven om gelijke afhandeling te bevorderen. Bij recidive en zwaardere delicten wordt de afdoening bepaald na rapportage op de persoon. Deze richtlijn dient te worden gelezen in samenhang met de ‘Aanwijzing effectieve afdoening strafzaken jeugdigen’, waarin de uitgangspunten en procedure voor jeugdstrafzaken uitgebreid zijn beschreven.

Het Openbaar Ministerie streeft samen met de ketenpartners naar voortdurende verbetering en versnelling van het jeugdstrafproces. Er wordt ingezet op snelle interventies en directe afdoening van eenvoudige strafzaken door samenwerking en vereenvoudiging ‘aan de voorkant’.

Betekenisvolle interventies [Vervallen per 01-04-2014]

De officier van justitie zal steeds een afweging maken tussen de aard en ernst van het delict, recidive en omstandigheden van de jeugdige. In het jeugdstrafrecht wordt een persoonsgerichte aanpak toegepast, waarbij het streven is om criminogene factoren te beperken en beschermende factoren te versterken.

De reactie op strafbaar gedrag dient te voldoen aan de volgende uitgangspunten:1

  • De aanpak is persoonsgericht, dat wil zeggen risicogestuurd en afgestemd op de jeugdige met zijn lerend vermogen, het kunnen. Daarbij wordt rekening gehouden met de zwaarte van het delict en de ernst van de berokkende schade.

  • De aanpak is contextgericht, met medeneming van het primaire opvoedingsmilieu, de ouders en het gezin, en andere milieus waarin de jeugdige verkeert, zoals school, werk, vrije tijd en leeftijdgenoten.

  • De aanpak biedt perspectief, levert een bijdrage aan de ontwikkeling van de jeugdige tot een invoegende, autonome en participatieve volwassene.

Het is wenselijk om de jeugdige verdachte te laten inzien wat de gevolgen zijn geweest van zijn strafbaar handelen. Vergoeding van de door de benadeelde geleden schade is daarom een belangrijk onderdeel van de afdoening.

Ook excuses maken aan het slachtoffer kan bijdragen aan het herstel van de gevolgen van het strafbare feit.

Bij de afhandeling van jeugdstrafzaken wordt de volgende indeling gehanteerd:

1–2 lichte delicten (tot 40 uur).

Meerpleger, meer dan 2 delicten of zwaarder delict (meer dan 40 uur).

Ernstige delicten , veelpleger, meer dan 5 delicten

– Halt,

– Voorwaardelijk sepot (schade)

– OM-afdoening

– Dagvaarden

– Voorgeleiden

– Dagvaarden

Lichte delicten2 [Vervallen per 01-04-2014]

Bij jeugdige verdachten, die de eerste of tweede maal een licht delict begaan en waarbij er geen signalen zijn van achterliggende problematiek, wordt volstaan met een reactie gericht op normbevestiging. Dit betekent in ieder geval het vergoeden van de geleden schade en eventueel een boete of een taakstraf.

De Halt-afdoening is een afdoening van een feit van geringe aard om de jeugdige de mogelijkheid te bieden strafrechtelijke vervolging te voorkomen. De Halt-feiten waarvoor de politie rechtstreeks naar Halt kan verwijzen worden opgesomd in het Besluit aanwijzing Halt feiten. De officier van justitie heeft de bevoegdheid om ook voor andere strafbare feiten van geringe ernst de jeugdige naar Halt te verwijzen.3Daarbij zal een belangrijk onderdeel van de afdoening gericht zijn op excuses maken en vergoeding van schade.

Voor veel voorkomende delicten is een richtlijn met uniforme strafmaten opgenomen in de strafmaattabel. In de tabel wordt voor deze delicten een aantal uren taakstraf aangegeven; dit kan een werkstraf of een door de Raad voor de Kinderbescherming geadviseerde leerstraf zijn. Een leerstraf wordt opgelegd als bij de jeugdige een of meer criminogene tekorten zijn geconstateerd, waar met een leerstraf op ingespeeld kan worden. Als er sprake is van achterliggende problematiek kan de maatregel hulp en steun, uitgevoerd door de Jeugdreclassering ingezet worden.

De officier van justitie legt in beginsel een strafbeschikking op of biedt een transactie aan als het een eerste of tweede delict betreft, verdachte bekent en de op te leggen taakstraf beperkt is tot 40 uur.

Na implementatie van de Wet OM-afdoening is de op te leggen taakstraf bij een strafbeschikking maximaal 60 uur.

Een geldboete wordt eveneens als een passende sanctie gezien voor bepaalde delicten voor jongeren, die een bron van inkomsten hebben of in staat moeten worden geacht zelf het geld voor de boete te verdienen. Dit betreft vooral jongeren vanaf 15 jaar. Er is verder geen sprake van signaalgedrag of (vermoede) achterliggende problematiek. Deze afdoening is geschikt voor feiten, die onder het officiersmodel kunnen worden afgedaan (geen ernstig geweld tegen personen, geen zedendelict, geen brandstichting). Vergoeding van geleden schade heeft voorrang op de boete.

De bedragen voor de geldboete staan aangegeven in de strafmaattabel. Bij het bepalen van de geldboete wordt rekening gehouden met draagkracht.

Als het slachtoffer een vordering tot schadevergoeding heeft ingediend, wordt een schadevergoedingsmaatregel zo mogelijk opgelegd als onderdeel van de straf.

Ernstige delicten, meer- en veelplegers [Vervallen per 01-04-2014]

Onder een meerpleger wordt verstaan: een jongere in de leeftijd van 12 tot en met 17 jaar tegen wie in de laatste drie jaar tenminste twee processen-verbaal zijn opgemaakt waarop een inhoudelijke justitiële afdoening is gevolgd en die opnieuw een misdrijf pleegt.

Een jeugdige veelpleger is: een jongere in de leeftijd van 12 tot en met 17 jaar tegen wie meer dan vijf processen-verbaal zijn opgemaakt waarvan het laatste in de afgelopen 12 maanden.

In geval van een zwaarder delict of een meerpleger volgt een dagvaarding voor de kinderrechter, tenzij de officier van justitie van oordeel is dat gezien de relatief geringe ernst van het feit en de omstandigheden van de jeugdige opnieuw kan worden volstaan met een (zwaardere) transactie of strafbeschikking.

Indien opnieuw een taakstraf wordt overwogen leidt, dan dit tot een verhoging van maximaal 50%. De taakstraf wordt dan als uitgangspunt gevorderd in combinatie met een andere straf of maatregel.

Een afdoening met enkel een taakstraf wordt uitgesloten voor verdachten van ernstige gewelds- en zedendelicten, waarop een gevangenisstraf van 6 jaar of meer is gesteld, en die een ernstige aantasting vormen van de lichamelijke integriteit van het slachtoffer. Evenmin kan enkel een taakstraf worden opgelegd bij een van de misdrijven omschreven in de artikelen 181, 240b, 248a, 248b, 248c en 250.

Bij ernstige delicten4of meermalen recidive, geldt als uitgangspunt dat voorlopige hechtenis wordt gevorderd en in beginsel een (voorwaardelijke) jeugddetentie of een maatregel (gedragsmaatregel of Pij) wordt geëist.

Bij deze strafzaken is nader onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming of een gedragsdeskundige geboden om een gerichte effectieve interventie te kunnen inzetten Trajecten, passend voor deze jongeren zijn onder meer Intensieve Traject Begeleiding (ITB) in het kader van de maatregel hulp en steun door de Jeugdreclassering, de Gedragsbeïnvloedende maatregel voor jeugdigen (GBM) of de maatregel Plaatsing in een inrichting voor Jeugdigen (Pij).

Bij de toepassing van voorlopige hechtenis geldt het bepaalde in artikel 493 Sv als uitgangspunt: de kinderrechter dient ambsthalve te toetsen of de voorlopige hechtenis geschorst kan worden. Als lijn moet worden gehanteerd dat de voorlopige hechtenis wordt geschorst, tenzij de ernst van het feit, en/of de stand van zaken in het onderzoek dit niet toelaten. Voorts wordt ervan uitgegaan dat een plan van aanpak voor begeleiding door jeugdreclassering gereed is en behandeling in ambulant of civiel kader tot de mogelijkheden behoort.

De GBM is vooral aan de orde bij een doelgroep waarbij sprake is van ernstig delictgedrag in combinatie met zwaardere gedragsproblemen. Het programma in het kader van de GBM kan bestaanl uit een intensieve systeemgerichte behandeling, jeugdpsychiatrische zorg, geïndiceerde jeugdzorg en verslavingszorg.

Bij de keuze of een interventie wordt ingezet in het kader van bijzondere voorwaarden bij een voorwaardelijke jeugddetentie of in het kader van de GBM, vormen de intensiteit en duur van de in te zetten interventies, uitgangspunten. De beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit brengen met zich mee dat het stellen van voorwaarden die langer duren dan zes maanden of bijzonder intensief van aard zijn, bij voorkeur worden toegepast in het kader van deze maatregel in plaats van in het kader van de voorwaardelijke veroordeling.5

Als de jongere niet naar behoren meewerkt aan de uitvoering van de maatregel wordt de omzetting in de nog resterende vervangende jeugddetentie gelast en direct tenuitvoer gelegd. Een stevige ‘stok achter de deur’ is daarom van belang. Bij de vordering tot het opleggen van een Gedragsbeïnvloedende maatregel wordt voor elke maand die de maatregel duurt een maand vervangende jeugddetentie gevorderd.

Indien er bezwaar wordt gemaakt tegen de omzetting zal de rechter bij de behandeling van het bezwaar in raadkamer beoordelen of de jongere de deelname aan het programma mag hervatten. Op deze wijze kan worden gezorgd voor een ‘time-out’.

Als een jeugdige tijdens de uitvoering van de maatregel een nieuw strafbaar feit pleegt dient overleg plaats te vinden met de officier van justitie of de maatregel kan worden voortgezet. Indien de jongere voor het strafbare feit in voorlopige hechtenis zit, dan schort dit ingevolge art. 77w, achtste lid Sr. de termijn van de maatregel op. Als deze opschorting van zodanige duur is dat het programma niet direct kan worden hervat wordt de maatregel omgezet.

Verplichte nazorg [Vervallen per 01-04-2014]

Als kortdurende onvoorwaardelijke jeugddetentie wordt gevorderd, wordt bij de eis voorzien in nazorg in een gedwongen kader, door tevens een voorwaardelijke straf met als bijzondere voorwaarde begeleiding door jeugdreclassering te vorderen. Dit geldt in het bijzonder in de gevallen waarin het strafrestant6korter dan drie maanden zal zijn.

Algemene uitgangspunten strafmaten [Vervallen per 01-04-2014]

In het jeugdstrafrecht wordt wat betreft strafmaat geen onderscheid gemaakt naar de aard van het daderschap noch naar de mate van uitvoering van het delict. Art 77 gg Sr schrijft voor dat de straffen voor poging, voorbereiding, deelneming en medeplichtigheid dezelfde zijn als die voor het voltooide misdrijf.

Met factoren als bijvoorbeeld waarde van de goederen, wapengebruik of geweld tegen gezagsdragers en personen met een publieke functie en mate van letsel wordt wel rekening gehouden als strafverzwarende omstandigheid. Discriminerende aspecten bij ingrijpende delicten leiden eveneens tot strafverzwaring.

Bij het bepalen van de strafmaat wordt rekening gehouden met de leeftijd: voor 12- tot 14-jarigen wordt een matiging toegepast van het aantal uren werkstraf.

Als vooraf een geldboete is aangeboden door middel van een transactie of strafbeschikking en niet betaald, wordt de eis ter zitting verhoogd met maximaal 20% indien er geen inhoudelijke redenen zijn aangevoerd om de zaak aan de rechter voor te leggen.

Voor elke € 50 van de te betalen geldboete wordt 1 dag vervangende jeugddetentie gevorderd.

Voor elke 2 uur taakstraf wordt 1 dag vervangende jeugddetentie gevorderd. Bij een negatieve terugmelding van de taakstraf wordt direct de omzetting in vervangende jeugddetentie gelast.

In de strafmaattabel wordt als omrekenfactor voor iedere 2 uur taakstraf € 10 euro geldboete gehanteerd.

Bijlage I. Strafmaattabel jeugdzaken [Vervallen per 01-04-2014]

art

omschrijving

 
137

(aanzetten tot) discriminatie

32 uur / 160 euro

141 openlijk geweld goederen  
 

schade < 900 euro

20 uur / 100 euro

 

schade > 900 euro

40 uur / 200 euro

141

openlijk geweld personen  
 

gering geweld/letsel

40 uur / 200 euro

 

fors geweld/letsel of gebruik slagwapen

Vanaf 60 uur

 

zwaar letsel

uitgangspunt onvoorwaardelijke jeugddetentie en voorgeleiden

157 brandstichting  
 

schade < 900 euro

vanaf 30 uur

 

schade > 900 euro

vanaf 60 uur

 

aanzienlijke schade gevaarzetting /gevaar voor personen

uitgangspunt onvoorwaardelijke jeugddetentie en voorgeleiden

180 wederspannigheid

32 uur / 160 euro

184 niet voldoen aan ambtelijk bevel

20 uur / 100 euro

188 valse aangifte  
 

zonder ernstig gevolg voor anderen

32 uur/ 160 euro

 

met ernstig gevolg voor anderen

60 uur

225 valsheid in geschrift

28 uur / 140 euro

239 schennis

vanaf 32 uur

242 verkrachting

uitgangspunt onvoorwaardelijke jeugddetentie en voorgeleiden

 

(tongzoen – zie aanranding)

 
243–245 seksueel binnendringen bewusteloze, onmachtige, gestoorde, < 12 jaar en < 16 jaar

uitgangspunt onvoorwaardelijke jeugddetentie en voorgeleiden

246 aanranding

uitgangspunt onvoorwaardelijke jeugddetentie en voorgeleiden

 

tongzoen

60 uur

 

eenmalig billen / borsten knijpen

vanaf 32 uur

247 ontucht met kind <16 jaar

Uitgangspunt onvoorwaardelijke jeugddetentie en voorgeleiden

266 belediging

20 uur/ 100 euro

267 jo 266

belediging ambtenaar in functie

28 uur / 140 euro

285 bedreiging  
 

alleen mondeling of via internet

vanaf 20 uur / 100 euro

 

met tonen mes

vanaf 40 uur

 

tonen (nep)vuurwapen

uitgangspunt onvoorwaardelijke jeugddetentie en voorgeleiden

300 mishandeling  
 

geen letsel

vanaf 20 uur / 100 euro

 

gering letsel

vanaf 40u / 200 euro

302 zware mishandeling

uitgangspunt onvoorwaardelijke jeugddetentie en voorgeleiden

310/311/416

diefstal (in vereniging) / opzetheling  
 

(winkel)diefstal met schade < 150 euro

20 uur / 100 euro

 

(winkel)diefstal met schade > 150 euro

32 uur / 160 euro

 

fietsdiefstal

32 uur / 160 euro

 

diefstal bromfiets

40 uur / 200 euro

 

zakkenrollerij of bagagediefstal

60 uur

 

diefstal uit auto

60 uur

 

– van auto

vanaf 70 uur

311

diefstal met braak of verbreking (in vereniging)  
 

bedrijfspand of school

80 uur

 

woning

120 uur

312/317

diefstal met geweld/ afpersing op openbare weg

uitgangspunt onvoorwaardelijke jeugddetentie en voorgeleiden

321 verduistering  
 

schade < 150 euro

20 uur / 100 euro

 

schade > 150 euro

32 uur/ 260 euro

322 verduistering in dienstbetrekking  
 

schade < 150 euro

32 uur / 160 euro

 

schade > 150 euro

40 uur / 200 euro

326 oplichting  
 

schade < 150 euro

28uur / 140 euro

 

schade > 150 euro

40uur / 200 euro

350

vernieling (waaronder graffiti)

 
 

schade < 900 euro

20 uur / 100 euro

 

schade > 900 euro

Vanaf 32 uur / 160 euro

416 opzetheling

Zie 310/311

417bis schuldheling  
 

schade < 150 euro

16 uur / 80 euro

 

schade > 150 euro

24 uur / 120 euro

417 gewoonteheling

Vanaf 60 uur

 
7 WVW 1994 doorrijden na aanrijding

vanaf 24 uur/ 120 euro

 
8 WVW 1994 rijden onder invloed verdachte jonger dan 16 jaar    
 

Fiets

   
 

Vanaf AAG 235 / 0,54‰

15 uur/ 75 euro

 
 

Bromfiets

   
 

AAG 95-230 / 0,22–0,53‰

10 uur/ 50 euro

 
 

AAG 235-350 / 0,54–0,80‰

15 uur/ 75 euro

 
 

AAG 355-435 / 0,81–1,00‰

20 uur/ 100 euro

4 mnd OBM

 

AAG 440-570 / 1,01–1,30‰

25 uur/ 125 euro

4 mnd OBM

 

AAG 575-650 / 1,31–1,50‰

30 uur/ 150 euro

4 mnd OBM

 

AAG 655-785 1,51–1,80‰

35 uur/ 175 euro

5 mnd OBM

 

AAG 790-865 / 1,81–2,00‰

40 uur/ 200 euro

6 mnd OBM

 

AAG 870-1090 / 2,01–2,50‰

45 uur

7 mnd OBM

 

AAG > 1090 / 2,51 ‰

50 uur

8 mnd OBM

 

Weigering fiets

20 uur/ 100 euro

 
 

Weigering bromfiets

35 uur/ 175 euro

5 mnd OBM

163 WVW 1994 Vanaf 16 jaar wordt verwezen naar de Richtlijn rijden onder invloed in BOS/Polaris    
11 WVW 1994 joyriding

32 uur/ 160 euro

 
10 OW Opiumwet Lijst I  
 

aanwezig hebben >0–<5g of 1–10 pillen

20–40 uur / 100–200 euro

 

aanwezig hebben 5<25g of 10–50 pillen

60–120 uur

 

aanwezig hebben 25g of >50 pillen

vanaf 100 uur

 

dealerindicatie of drugsrunnen

uitgangspunt onvoorwaardelijke jeugddetentie en voorgeleiden

11 OW Opiumwet Lijst II  
 

aanwezig hebben 0 < 5g

12 uur / 60 euro

 

aanwezig hebben 5–<30g

16-30 uur / 80–150 euro

 

aanwezig hebben 30g of >

vanaf 40 uur

 

dealerindicatie of drugsrunnen

uitgangspunt onvoorwaardelijke jeugddetentie en voorgeleiden

 

Expliciet wordt vermeld dat het gedoogbeleid voor (soft)drugs niet geldt voor minderjarigen.

 
55 WWM

busje CS-gas

20 uur / 100 euro

 

voorhanden hebben steekwapen of nepvuurwapen

Vanaf 24 uur / 120 euro

 

vuurwapen

uitgangspunt onvoorwaardelijke jeugddetentie en voorgeleiden

  • ^ [1]

    Visie Raad voor de Kinderbescherming op jeugdstrafzaken, 29 juli 2009.

  • ^ [2]

    Als licht delict worden aangemerkt alle feiten in de strafmaattabel tot 40 uur/€ 200,–.

  • ^ [3]

    Halt staat voor Het Alternatief. In de Aanwijzing Halt-afdoening worden de procedure en de recidiveregeling beschreven.

  • ^ [4]

    In de strafmaattabel wordt bij ernstige delicten steeds aangegeven: onvoorwaardelijke jeugddetentie en voorgeleiden.

  • ^ [5]

    Hoge Raad 12 juli 2011, LJN BQ4676.

  • ^ [6]

    Onder een strafrestant dient te worden verstaan het gedeelte van een opgelegde vrijheidsstraf dan wel van het samenstel van dergelijke straffen dat nog moet worden ondergaan (artikel 1, onderdeel q, Bjj). De omvang van dit strafrestant wordt bepaald bij het onherroepelijk worden van de uitspraak.