Overheid.nl| Zoekpagina

De wegwijzer naar informatie en diensten van alle overheden

Naar zoeken

Regeling rooster en toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2012[Regeling materieel uitgewerkt per 01-08-2013.]

Geldend van 01-08-2011 t/m heden

Regeling van het College voor Examens van 22 juni 2010, nummer CvE-10.0775, houdende vaststelling van het rooster en toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2012 (Regeling rooster en toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2012)

Artikel 1

De dagen waarop in 2012 de centrale examens beginnen zijn:

  • a. het eerste tijdvak begint op 14 mei in het v.w.o., h.a.v.o. en v.m.b.o.;

  • b. het tweede tijdvak begint op 6 juni in de basisberoepsgerichte, de kaderberoepsgerichte leerweg en de gemengde leerweg, en op 18 juni in de andere vormen van onderwijs;

  • c. het derde tijdvak vindt plaats in augustus.

Artikel 2

  • 1 De dagen en uren waarop de toetsen van het centraal examen in het eerste tijdvak worden afgenomen zijn vastgesteld zoals vermeld in bijlage 1A bij deze regeling.

  • 2 De dagen waarop de toetsen van het centraal examen in het tweede tijdvak worden afgenomen zijn vastgesteld zoals vermeld in bijlage 1B bij deze regeling, met dien verstande dat in maart 2012 een nadere indeling van de vakken bekend gemaakt wordt.

  • 3 De dagen en uren waarop de toetsen van het centraal examen in het derde tijdvak worden afgenomen worden na aanmelding meegedeeld door het College voor Examens.

Artikel 3

In afwijking van artikel 1, onderdeel a, worden de volgende toetsen voor de aanvang van het eerste tijdvak afgenomen:

  • a. Voor zover het bevoegd gezag het moment van afname van deze toetsen, of delen daarvan, voor aanvang van het eerste tijdvak vaststelt:

    • 1. In de basisberoepsgerichte, kaderberoepsgerichte en gemengde leerweg: het centraal schriftelijk en praktisch examen (c.s.p.e.).

    • 2. In de basisberoepsgerichte leerweg en indien van toepassing de kaderberoepsgerichte leerweg: de digitale afname van de algemene vakken.

    • 3. In de gemengde en theoretische leerweg het centraal praktisch examen van kunstvakken 2, beeldende vakken.

  • b. In het v.w.o.: het centraal praktische examen van tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving.

Artikel 4

Bij de centrale examens 2012 zijn de hulpmiddelen toegestaan, zoals vermeld in bijlage 2A voor het vmbo en bijlage 2B voor havo en vwo.

Artikel 5. Bekendmaking

De regeling zal met de bijlagen en toelichting in de Staatscourant worden geplaatst. De bijlagen kunnen ook geraadpleegd worden op Examenblad.nl.

Artikel 6. Inwerkingtreding

Deze regeling treedt in werking op 1 augustus 2011.

Artikel 7. Citeertitel

Deze regeling kan worden aangehaald als Regeling rooster en toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2012.

Het College voor Examens

namens deze:
de

voorzitter,

H.W. Laan

Bijlage 1a. bij de Regeling rooster en toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2012 van 22 juni 2010, nummer cve-10.0775

Eerste tijdvak 2012 centrale examens
 

BB

KB

GL en TL

HAVO

VWO

vanaf 1 januari

       

cpe beeldend

           

vanaf 19 maart

   

cpe beeldend

   
           

vanaf 2 april

cspe beroepsgericht,

digitale c.e.’s

algemene vakken

cspe beroepsgericht,

digitale c.e.’s algemene vakken

cspe

beroepsgericht

   
           

ma 14 mei

   

9.00–11.00

9.00–12.00

 
     

beroepsgericht GL1

kunst (b/d/d/m/a)2

 
       

13.30–16.30

13.30–16.30

       

biologie

Nederlands

           

di 15 mei

 

9.00–11.00

9.00–11.00

 

9.00–11.30

   

geschiedenis

geschiedenis

 

tehatex

     

13.30–15.30

13.30–16.30

13.30–16.30

     

nask 2

Nederlands

m&o

           

wo 16 mei

   

9.00–11.00

9.00–11.30

9.00–12.00

     

beeldende vakken

Duits

kunst (b/d/d/m/a)2

   

13.30–15.30

13.30–15.30

13.30–16.30

13.30–16.30

   

Nederlands

Nederlands

economie3

wiskunde B

           

ma 21 mei

9.00–10.30

9.00–11.00

9.00–11.00

9.00–12.00

9.00–12.00

 

Nederlands

Duits

Duits

geschiedenis

geschiedenis

 

13.30–15.00

13.30–15.30

13.30–15.30

13.30–16.00

13.30–16.30

 

nask 1

wiskunde

wiskunde

Frans

natuurkunde

           

di 22 mei

9.00–10.30

9.00–11.00

9.00–11.00

9.00–12.00

9.00–12.00

 

economie

maatschappijleer 2

maatschappijleer 2

filosofie

Grieks

 

13.30–15.00

13.30–15.30

13.30–15.30

13.30–16.30

13.30–16.30

 

geschiedenis

Engels

Engels

scheikunde

wiskunde A,

wiskunde C

           

wo 23 mei

9.00–10.30

9.00–11.00

9.00–11.00

9.00–11.30

9.00–11.30

 

Engels

aardrijkskunde

aardrijkskunde

tehatex

Duits

 

13.30–15.00

13.30–15.30

13.30–15.30

13.30–16.30

13.30–16.30

 

biologie

Frans

Frans

wiskunde A

biologie

           

do 24 mei

9.00–10.30

 

9.00–11.00

9.00–12.00

9.00–12.00

 

wiskunde

 

muziek

maatschappij-wetenschappen

aardrijkskunde

 

13.30–15.00

13.30–15.30

13.30–15.30

13.30–16.30

13.30–16.00

 

Duits, Frans

nask 1

nask 1

wiskunde B

Engels

           

vr 25 mei

9.00–10.30

 

9.00–11.00

9.00–11.30

9.00–12.00

 

aardrijkskunde

 

dans, drama

muziek

Latijn

 

13.30–15.00

13.30–15.30

13.30–15.30

13.30–16.30

13.30–16.30

 

Maatschappijleer 2

economie

economie

m&o

maatschappij-wetenschappen

           

di 29 mei

     

9.00–12.00

9.00–12.00

       

aardrijkskunde

filosofie

   

13.30–15.30

13.30–15.30

13.30–16.00

13.30–16.30

   

biologie

biologie

Engels

scheikunde

           

wo 30 mei

9.00–10.30

9.00–11.00

9.00–11.00

 

9.00–11.30

 

Fries

Fries

Fries

 

muziek

 

13.30–15.00

13.30–15.30

13.30–15.30

13.30–16.30

13.30–16.30

 

Spaans, Turks, Arabisch

Spaans, Turks, Arabisch

Spaans, Turks, Arabisch

natuurkunde

economie

           

do 31 mei

       

13.30–16.00

         

Frans

           

vr 1 juni

     

9.00–11.30

9.00–11.30

       

Fries, Russisch

Fries, Russisch

       

13.30–16.00

13.30–16.00

       

Spaans, Turks, Arabisch

Spaans, Turks, Arabisch

1 Gemengde Leerweg: beroepsgerichte vakken voertuigentechniek en transport & logistiek

2 kunst (beeldende vormgeving/ dans/ drama/ muziek/ algemeen)

3 economie havo wordt in 2012 voor het eerst geëxamineerd volgens het nieuwe examenprogramma (daarnaast is er een bezemexamen volgens het oude examenprogramma)

Bijlage 1b. bij de Regeling rooster en toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2012 van 22 juni 2010, nummer cve-10.0775

Tweede tijdvak 2012 centrale examens

Het tweede tijdvak begint op:

6 juni in de basisberoepsgerichte en de kaderberoepsgerichte leerweg en gemengde leerweg (beroepsgerichte programma’s)

18 juni in de andere vormen van onderwijs; (schriftelijke examens)

De einddatum voor afname cspe beroepsgericht in de basisberoepsgerichte en de kaderberoepsgerichte leerweg en gemengde leerweg (beroepsgerichte programma’s) en algemene vakken in de basisberoepsgerichte leerweg is 20 juni.

In maart 2012 wordt bekendgemaakt op welke dagen en tijdstippen de centrale examens in het tweede tijdvak worden afgenomen.

De examenafname van de aangewezen vakken door de staatsexamencommissie zal op 22 juni plaatsvinden. Het besluit welke vakken dit zijn wordt in maart 2012 gepubliceerd.

Bijlage 1c. bij de Regeling rooster en toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2012 van 22 juni 2010, nummer cve-10.0775

Tijdschema centraal examen 2012

Activiteit

VMBO,

beroepsgericht

VMBO,

algemeen

VWO/HAVO

inzending deelscores cspe

uiterlijk 23 mei

inzending deelscores cse GL beroepsgericht

uiterlijk 23 mei

inzending deelscores vakken t/m 22 mei

uiterlijk 29 mei

inzending deelscores vakken t/m 31 mei

uiterlijk 4 juni

inzending deelscores vakken 1 juni

uiterlijk 5 juni

bekendmaking normen (08.00 uur)

6 juni

13 juni

14 juni

aanmelding 2e tijdvak aangewezen vakken (staatsexamen)

uiterlijk maandag 18 juni, 17.00 uur

tweede tijdvak school

 

vanaf 18 juni

tweede tijdvak aangewezen vakken (staatsexamen)

22 juni

22 juni

levering deelscores tweede tijdvak

niet

22 juni

bekendmaking normen tweede tijdvak

27 juni 08.00 uur

begin zomervakanties (regio zuid)

30 juni

Bijlage 2a. bij de Regeling rooster en toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2012 van 22 juni 2010, nummer cve-10.0775

Hulpmiddelen vmbo 2012

1. Wat is er anders in 2012?

Voor het vmbo zijn er ten opzichte van 2011 bij de hulpmiddelen de volgende veranderingen:

  • Bij de centrale examens landbouw is het plantenboek niet langer een toegestaan hulpmiddel. Als opzoekvaardigheden worden getoetst bevat het examen zelf het daartoe benodigde uitgangsmateriaal.

  • Hoewel dit geen wijziging is ten opzichte van de eerdere examenjaren is bij wiskunde expliciet vermeld dat roosterpapier in cm2 is toegestaan

  • 2012 is het laatste centraal examen waarbij de 1e editie van BINAS is toegestaan. Bij het CE 2012 is de 2e editie van BINAS niet toegestaan.

2. Toegestane hulpmiddelen vmbo 2012.

Vak

Leerweg

Hulpmiddel

Alle vakken

Alle leerwegen

Basispakket, bestaande uit:

– Schrijfmateriaal incl millimeterpapier

– tekenpotlood

– blauw en rood kleurpotlood

– liniaal met millimeterverdeling

– passer

– geometrische driehoek

– vlakgum

– elektronisch rekenapparaat (zie 3.3)

     

Alle schriftelijke examens

Alle leerwegen

Woordenboek Nederlands (zie 3.1)

     

Fries, Moderne vreemde talen

Alle leerwegen

Woordenboek naar en vanuit de vreemde taal c.q. naar en van Fries (zie 3.2)

     

Frans

BB en KB

computer

     

wiskunde

Alle leerwegen

Naast of in plaats van de geometrische driehoek: een windroos

Roosterpapier in cm2

     

nask 1, nask 2

Alle leerwegen

Door CvE goedgekeurd informatiemateriaal (zie 3.4)

Muziek, dans, drama

GL, TL

computer

     

Cspe beroepsgericht en cpe beeldend

BB en KB (cspe), GL en TL (cpe beeldend)

De informatie over de benodigde materialen, grondstoffen, gereedschappen en/of hulpmiddelen bij de praktische opdrachten van het cspe wordt elk jaar in de instructie voor de examinator meegedeeld. Het gebruik van een woordenboek Nederlands is bij deze praktische examens niet toegestaan

3. Toelichting bij de tabel

3.1. Woordenboek Nederlands

Een eendelig verklarend woordenboek Nederlands is toegestaan bij alle schriftelijke examens ; dus

NIET: bij cspe’s (ook niet bij de minitoetsen) en bij het cpe beeldend GL/TL

WEL: bij cse’s beroepsgericht in de gemengde leerweg en bij het cse beeldend GL/TL

In plaats van het eendelig woordenboek Nederlands mag ook gebruik gemaakt worden van een woordenboek van Nederlands naar een vreemde taal (bijvoorbeeld naar de thuistaal van de kandidaat).

Een digitaal woordenboek is niet toegestaan.

Waar de spelling van het Nederlands wordt beoordeeld, zijn alleen schrijfwijzen volgens de huidige officiële spellingsregels toegestaan.

Het woordenboek kan een natuurlijk en vanzelfsprekend hulpmiddel zijn dat de kandidaat zekerheid verschaft bij een enkel woord; het kan ook leiden tot bijvoorbeeld tijdnood als een kandidaat zekerheidshalve te veel woorden opzoekt. Bij vakspecifieke termen kan het woordenboek ook aanleiding geven tot verwarring. Een voorbeeld: eentonigheid heeft in het vak muziek een betekenis die niet strookt met de beschrijving in een woordenboek. In situaties zoals het voorbeeld bij het vak muziek is de vakinhoudelijke omschrijving de geldige; voor een inhoudelijk afwijkende omschrijving worden geen punten toegekend, ook niet als de kandidaat deze omschrijving letterlijk aan het woordenboek heeft ontleend.

3.2. Woordenboek bij Fries en de moderne vreemde talen

Bij Fries en de moderne vreemde talen is een woordenboek naar én een woordenboek vanuit Fries c.q. de moderne vreemde taal toegestaan, in één band of in twee afzonderlijke delen. Een woordenboek naar de vreemde taal is zinvol bij centrale examens die een onderdeel schrijfvaardigheid bevatten: GL/TL Engels, BB en KB Frans en computerexamens Engels en Duits BB en KB. Een digitaal woordenboek is niet toegestaan

3.3. Rekenmachine

Bij wiskunde KB en GL/TL, nask 1 KB en GL/TL en nask 2 GL/TL moet de rekenmachine naast de grondbewerkingen tevens beschikken over toetsen voor pi, x tot de ye macht, x kwadraat, 1/x en sin/cos/tan in graden (en hun inversen). Bij de overige vakken en bij alle vakken BB zijn de grondbewerkingen optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen voldoende. Meer mogelijkheden mag, maar:

de rekenmachine mag niet één of meer van de volgende eigenschappen hebben: lichtnetaansluiting tijdens het examen, opladen tijdens het examen, schrijfrol, alarm of ander geluid, alfanumeriek (letters op scherm)*, grafieken weergeven, zend- of ontvanginstallatie.

Meerregeligheid van het scherm wordt in de criteria niet genoemd. Dit houdt in dat een meerregelige machine niet is verboden als hij aan de overige criteria voldoet. Wel is het zo dat de meerregelige machines mogelijkheden hebben die bij de eenregelige ontbreken, zoals het maken van tabellen. Bij de huidige centrale examens is niet gebleken is dat die extra mogelijkheden de kandidaat voordeel bieden.

Ook bij de digitale centrale examens is de rekenmachine een toegestaan hulpmiddel.

  • * Bedoeld is dat er geen teksten kunnen worden ingevoerd of uitgelezen, zoals bijvoorbeeld met de mobiele telefoon wel kan. De letters ‘sin’ als afkorting van sinus worden in dit verband dus niet als alfanumeriek beschouwd.

3.4. Informatieboek bij nask 1 en nask 2

Bij het centraal examen nask 1 in alle leerwegen en nask 2 in de gemengde en theoretische leerweg heeft de kandidaat op het centraal examen informatiemateriaal nodig. Goedgekeurd zijn:

Voor BB: Binas vmbo basis, informatieboek nask 1, (ISBN 90.01.89.37.91)

Voor KB en GL/TL: Binas vmbo kgt, informatieboek voor nask 1 en nask 2 (ISBN 90.01.89.37.83)

In de Binas uitgaven voor het vmbo staan enkele fouten. Zie voor errata de site www.noordhoffuitgevers.nl , → voortgezet onderwijs → zoeken op ‘Binas errata’. Het is toegestaan deze fouten in Binas vmbo te verbeteren.

NB: 2012 is het laatste centraal examen waarbij de 1e editie van BINAS is toegestaan. Bij het CE 2012 is de 2e editie van BINAS niet toegestaan

4. Aanvullende opmerkingen:

4.1. Formules wiskunde

Bij de exameneenheid Meetkunde van het centraal examen wiskunde in BB, KB en GL/TL moet de kandidaat enkele oppervlakte- en inhoudsformules kunnen toepassen, de kandidaat hoeft deze formules echter niet te kennen (zie de syllabus). Bij de examens BB worden de formules vermeld in het examen bij de opgave(n) waarvoor en indien zij relevant zijn. De kandidaat moet eenvoudige meetkundige berekeningen (zoals de oppervlakte in een rechthoekige driehoek) ook moet kunnen uitvoeren zonder de bijgeleverde formule.

Bij de examens KB en GL/TL worden alle formules opgesomd in één tabel in het examen.

4.2. Computer

Bij alle schriftelijke examens is de computer toegestaan als schrijfgerei. De school kan dat toestaan voor alle kandidaten, kan het ook toestaan voor speciale groepen kandidaten bijvoorbeeld de dyslectische kandidaten. Als de computer als schrijfgerei wordt gebruikt, is het van belang dat kandidaten geen toegang hebben tot verboden hulpmiddelen (zoals een digitale atlas of een digitaal woordenboek), en moet ook o.m. de opslag (bijvoorbeeld uitprinten) worden geregeld. Op www.cve.nl → documentatie → brochures, staan aanwijzingen voor scholen die de computer als schrijfgerei willen inzetten.

Bij gebruik van de computer als schrijfgerei hoeft de spellingscontrole niet te worden uitgeschakeld.

De computer kan tenslotte worden gebruikt als hulpmiddel voor kandidaten met een beperking; bijvoorbeeld voor audio (Daisy of spraaksynthese), of voor vergroting ‘op maat’ van de pdf van het examen op het beeldscherm. Ook dan mag de kandidaat geen toegang hebben tot verboden hulpmiddelen.

Bij elke inzet van de computer geldt tevens onverkort de lijst van toegestane hulpmiddelen. Met andere woorden: ook naast een computerexamen of voor een kandidaat die schrijft op de computer, is o.m. een ( papieren ) woordenboek toegestaan. Uit een kleine praktijkproef is gebleken dat deze op het eerste gezicht wellicht anachronistische oplossing goed uitvoerbaar is.

4.3. Aanpassingen voor kandidaten met een beperking

Dit overzicht regelt niet de toegestane hulpmiddelen voor kandidaten met een beperking. Daarover beslist de directeur aan de hand van het deskundigenrapport omtrent de beperking van de kandidaat. Als bijvoorbeeld de kandidaat recht heeft op audio, dan is een hulpmiddel dat voor de audio zorgt (daisyspeler, computer of leespen) een toegestaan hulpmiddel; waarbij niet-toegestane hulpmiddelen zoals een digitaal woordenboek ontoegankelijk moeten zijn gemaakt.

Het is mogelijk dat er spanning is tussen de toegestane hulpmiddelen en wat voor de kandidaat op grond van zijn beperking gewenst is. In dat geval verstaat de directeur zich met de inspectie.

4.4. Noodzakelijk of toegestaan?

De lijst geeft een opsomming van de toegestane hulpmiddelen. Een kandidaat die bij een vak een voor dat vak toegestaan hulpmiddel gebruikt, is niet in overtreding. Een kandidaat die zonder het hulpmiddel aan het examen wenst deel te nemen, mag echter niet op grond van het ontbreken van het hulpmiddel de toegang worden ontzegd.

De mate waarin een toegestaan hulpmiddel ook noodzakelijk is, varieert tussen vakken, hulpmiddelen en kandidaten. Een feitelijk noodzakelijk hulpmiddel is de Binas bij nask 1 en nask 2: het lijkt niet aannemelijk dat een kandidaat alle informatie heeft gememoriseerd. Bij het verklarend woordenboek Nederlands is de behoefte en noodzaak kandidaat-afhankelijk: de een kent meer woorden dan de ander, de een heeft ook meer behoefte aan de zekerheid van het woordenboek dan de ander. Bij examens moderne vreemde talen zonder schrijfvaardigheid is een woordenboek naar de vreemde taal eigenlijk overbodig – het is slechts toegestaan om de regelgeving eenvoudig te houden (bij examens met schrijfvaardigheid is het immers weer wel zinvol), en ter voorkoming van veronderstelde rechtsongelijkheid ten opzichte van kandidaten die beschikken over beide delen in één band.

Door scholen wordt soms gevraagd of de school de hulpmiddelen ter beschikking moet stellen, of dat aan de kandidaat kan worden gevraagd ze mee te nemen. Dat is ter keuze aan de school.

Bijlage 2b. bij de Regeling rooster en toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2012 van 22 juni 2010, nummer cve-10.0775

Hulpmiddelen havo en vwo 2012

1. Wat is er anders in 2012?

In 2012 wordt op het havo voor het eerst economie geëxamineerd volgens het nieuwe examenprogramma. Er is een bezemexamen voor kandidaten die onderwijs hebben gevolgd volgens het oude examenprogramma economie.

Bij het centraal examen volgens het nieuwe examenprogramma economie havo is de grafische rekenmachine NIET toegestaan, de eenvoudige rekenmachine uit het basispakket uiteraard wel. Bij het centraal examen volgens het oude examenprogramma economie (voor bezemkandidaten havo, en in 2012 voor alle kandidaten vwo) blijft de grafische rekenmachine toegestaan.

2. Hulpmiddelen havo en vwo 2012 (vernieuwde profielen)

Vak

Havo en vwo

Alle vakken

Basispakket (zie 3.3)

   

Alle schriftelijke examens

Woordenboek Nederlands (zie 3.1)

   

Latijn, Grieks

Latijns resp Grieks woordenboek (zie 3.2)

   

Fries, moderne vreemde talen

woordenboek naar en van de doeltaal (zie 3.2)

   

wiskunde A, B, C

– grafische rekenmachine (zie 3.4)

– roosterpapier in cm2

   

natuurkunde, scheikunde

– grafische rekenmachine (zie 3.4)

– goedgekeurd informatieboek: Binas 5e druk

   

biologie

goedgekeurd informatieboek:

Biodata 2e druk óf Binas 5e druk

   

Economie havo bezem oud programma

Economie vwo

NB bij economie havo volgens het nieuwe programma Is de grafische rekenmachine NIET toegestaan

Grafische rekenmachine (zie 3.4)

Grafische rekenmachine (zie 3.4)

   

aardrijkskunde

door de CEVO goedgekeurde atlas:

Grote Bosatlas 52e of 53e druk

   

Management & Organisatie

grafische rekenmachine (zie 3.4)

3. Toelichting

3.1. Woordenboek Nederlands

Een eendelig verklarend woordenboek Nederlands is toegestaan bij alle schriftelijke examens.

In plaats van het eendelig woordenboek Nederlands mag ook gebruik gemaakt worden van een

woordenboek van Nederlands naar een vreemde taal (bijvoorbeeld naar de thuistaal van de kandidaat).

Een digitaal woordenboek is niet toegestaan. Waar spelling wordt beoordeeld (centraal examen Nederlands) zijn alleen schrijfwijzen volgens de huidige officiële spelling toegestaan.

Bij vakspecifieke termen kan het woordenboek aanleiding geven tot verwarring. Een voorbeeld: eentonigheid heeft in het vak muziek een betekenis die niet strookt met de beschrijving in een woordenboek. In situaties zoals het gegeven muziek-voorbeeld is de vakinhoudelijke omschrijving de geldige. Voor een inhoudelijk afwijkende omschrijving worden geen punten toegekend, ook niet als de kandidaat deze omschrijving letterlijk aan het woordenboek heeft ontleend.

3.2. Woordenboek bij Fries, moderne vreemde talen en klassieke talen

Bij Fries en de moderne vreemde talen is een woordenboek vanuit én een woordenboek naar de moderne vreemde taal c.q. Fries toegestaan, in één band of in twee afzonderlijke delen. Een woordenboek naar de vreemde taal is bij examens zonder schrijfvaardigheid (alle talenexamens havo en vwo) niet zinvol maar ook niet verboden. Een digitaal woordenboek is niet toegestaan.

Bij Latijn en Grieks is een woordenboek toegestaan, en een grammaticaoverzicht (in het woordenboek of los). Niet toegestaan is een woordenboek dat specifiek is toegesneden op een auteur aan wiens werk de vertaalopgave ontleend is.

Bij Grieks is het woordenboek van Ch. Hupperts toegestaan inclusief het hierin opgenomen grammatica-overzicht en de alfabetische werkwoordenlijst. Ook is het toegestaan dit grammatica-overzicht en deze alfabetische werkwoordenlijst (als los boekje uitgegeven onder de naam Compendium) naast een ander Grieks woordenboek te gebruiken.

3.3. Basispakket

Het standaard basispakket bij alle centrale examens bevat:

  • schrijfmateriaal inclusief millimeterpapier

  • tekenpotlood

  • blauw en rood kleurpotlood

  • liniaal met millimeterverdeling

  • passer

  • geometrische driehoek

  • vlakgum

  • elektronisch rekenapparaat

Bij de vakken zonder grafische rekenmachine is een machine met de basisbewerkingen voldoende. Meer bewerkingen zijn toegestaan, maar niet toegestaan is het gebruik van apparaten die:

  • a. op het lichtnet aangesloten moeten worden

  • b. tijdens het examen opgeladen moeten worden

  • c. geluidsoverlast bezorgen

  • d. zijn voorzien van een schrijfrol, alarminstallatie, dan wel zend- en/of ontvangstmogelijkheden

  • e. alfanumeriek zijn

  • f. grafieken kunnen weergeven in het afleesvenster

3.4. De grafische rekenmachine

De meest recente toegestane grafische rekenmachines zijn:

  • Casio FX-9750GII, CFX-9850Gplus, CFX-9850GBplus, fx-9860G/FX-9860GII of fx-9860G SD/FX-9860GII SD

  • Hewlett Packard 38G of 39G+

  • Sharp EL 9600, EL 9650 en EL 9900

  • Texas Instruments 83, 83 plus, 84 of 84 plus silver edition

  • Texas Instruments TI-Nspire, alleen de versie zonder CAS (de TI-Nspire CAS is niet toegestaan)

Oudere typen zijn ook toegestaan maar de kans bestaat dat sommige examenopgaven daarmee niet of minder goed te maken zijn. De grafische rekenmachines genoemd in de Septembermededeling 2006 voldoen nog.

Verder geldt het volgende.

  • a. Een grafische rekenmachine mag tijdens het examen niet op het lichtnet worden aangesloten of met andere apparatuur worden verbonden.

  • b. Het is een kandidaat niet toegestaan tijdens het examen gebruik te maken van de grafische rekenmachine van een andere kandidaat.

  • c. Het is niet toegestaan dat de kandidaat tegelijkertijd de beschikking heeft over twee grafische rekenmachines.

  • d. Het is niet nodig dat het geheugen van een grafische rekenmachine wordt gewist voor de aanvang van een zitting van het centraal examen.

3.5. Binas errata

Voor de Binas uitgave (5e druk) voor havo/vwo is een erratum uitgegeven. Zie voor errata de site www.noordhoffuitgevers.nl , → voortgezet onderwijs → zoeken op ‘Binas errata’. Het is toegestaan deze fouten in Binas te verbeteren.

4. Aanvullende opmerkingen

4.1. Computer

Bij alle schriftelijke examens is de computer toegestaan als schrijfgerei. De school kan dat toestaan voor alle kandidaten, kan het ook toestaan voor speciale groepen kandidaten bijvoorbeeld de dyslectische kandidaten. Als de computer als schrijfgerei wordt gebruikt, is het van belang dat kandidaten geen toegang hebben tot verboden hulpmiddelen (zoals een digitale atlas of een digitaal woordenboek), en moet ook o.m. de opslag (bijvoorbeeld uitprinten) worden geregeld. Op cevo.nl staan aanwijzingen voor scholen die de computer als schrijfgerei willen inzetten.

Als de computer als schrijfgerei wordt gebruikt, hoeft de spellingcontrole niet te worden uitgeschakeld.

De computer kan worden gebruikt als hulpmiddel voor kandidaten met een beperking; bijvoorbeeld voor audio (Daisy of spraaksynthese), of voor vergroting ‘op maat’ van de pdf van het examen op het beeldscherm. Ook dan mag de kandidaat geen toegang hebben tot verboden hulpmiddelen.

Bij elke inzet van de computer geldt tevens onverkort de lijst van toegestane hulpmiddelen. Met andere woorden: ook naast een computerexamen of voor een kandidaat die schrijft op de computer, is o.m. een (papieren) woordenboek toegestaan.

4.2. aanpassingen voor kandidaten met een beperking

Dit overzicht regelt niet de toegestane hulpmiddelen voor kandidaten met een beperking. Daarover beslist de directeur aan de hand van het deskundigenrapport omtrent de beperking van de kandidaat. Als bijvoorbeeld de kandidaat recht heeft op audio, dan is een hulpmiddel dat voor de audio zorgt (daisyspeler, computer met spraaksynthese, of leespen) een toegestaan hulpmiddel; daarbij moeten niet-toegestane hulpmiddelen zoals een digitaal woordenboek ontoegankelijk zijn gemaakt. Jaarlijks staat in de Septembermededeling nadere informatie over de aanpassingen voor kandidaten met een beperking en de van overheidswege beschik baar gestelde aangepaste examens.

Bij aardrijkskunde kan het atlasgebruik voor kleurenblinde kandidaten moeilijk zijn. Het is toegestaan, een surveillant op verzoek van de kandidaat een door de kandidaat aangewezen kleurvak op kleur te laten benoemen, of een door de kandidaat genoemde kleur te laten aanwijzen. Deze aanpassing wordt gemeld aan de inspectie.

Voor visueel gehandicapte kandidaten kan het gebruik van het afleesvenster van de grafische rekenmachine problematisch zijn. Ook daarbij kan een surveillant niet-inhoudelijke toelichtingen geven.

Voor kandidaten met een ernstige visuele beperking wordt in ieder geval het centraal examen aardrijkskunde of wiskunde op havo en vwo vervangen door een aangepast examen, af te nemen door de eigen docent onder medeverantwoordelijkheid van de staatsexamencommissie. Ook voor andere vakken en bij andere beperkingen wordt indien noodzakelijk voor deze oplossing gekozen. Voor kunst (dans/drama/beeldend/muziek/algemeen) kan deze oplossing noodzakelijk zijn bij kandidaten met een visuele beperking maar ook voor kandidaten met een auditieve beperking. Voor deze kandidaten kan de school eventueel ook nagaan of het kunstvak ‘oude stijl’ een oplossing biedt. Beeldende vormgeving oude stijl bevat geen audio.

4.3. Noodzakelijk of toegestaan?

De lijst geeft een opsomming van de toegestane hulpmiddelen.

De mate waarin een toegestaan hulpmiddel ook noodzakelijk is, varieert tussen vakken, hulpmiddelen en kandidaten. Een feitelijk noodzakelijk hulpmiddel is de atlas bij havo en vwo: in opgaven wordt concreet naar kaarten verwezen en het lijkt niet aannemelijk dat een kandidaat alle kaarten voldoende heeft gememoriseerd.

Bij het verklarend woordenboek Nederlands is de behoefte en noodzaak kandidaat-afhankelijk: de een kent meer woorden dan de ander, de een heeft ook meer behoefte aan de zekerheid van het woordenboek dan de ander.

Door scholen wordt soms gevraagd of de school de hulpmiddelen ter beschikking moet stellen, of dat aan de kandidaat kan worden gevraagd ze mee te nemen. Dat is ter keuze aan de school.

Als bij een hulpmiddel tussen twee opties kan worden gekozen (bijvoorbeeld Biodata en Binas bij biologie havo en vwo), dan mag de kandidaat slechts één van beide gebruiken. Twee woordenboeken Nederlands of twee grafische rekenmachines zijn evenmin toegestaan.

4.4. Schoolexamen en centraal examen

De regeling legt de toegestane hulpmiddelen vast voor het centraal examen. Er is geen voorschrift dat bij alle schoolexamens van een vak dezelfde hulpmiddelen zouden moeten worden voorgeschreven als bij het centraal examen. De school kan gegronde redenen hebben om bijvoorbeeld vast te leggen dat bij kleinere toetsen in de moderne vreemde talen geen woordenboek is toestaan, of dat bij sommige toetsen in een vak met grafische rekenmachine het geheugen vooraf wordt gewist (of volstaan moet worden met een eenvoudige grafische rekenmachine). De school kan omgekeerd ook bij schoolexamentoetsen hulpmiddelen toestaan die in het centraal examen niet zijn toegestaan.

Bijlage 2c. bij de Regeling rooster en toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2012 van 22 juni 2010, nummer cve-10.0775

Hulpmiddelen na 2012

Basispakket hulpmiddelen

Er zijn geen voornemens tot wijziging van het basispakket.

Woordenboeken

Er zijn geen voornemens tot wijzigingen in het toestaan van woordenboeken.

Informatieboeken vmbo

Met ingang van het centraal examen 2013 is de 2e editie van BINAS toegestaan. De 1e editie van BINAS is vanaf 2013 niet meer toegestaan.

Grafische rekenmachines

Onderzocht is of het blokkeren of wissen van het geheugen van de grafische rekenmachine door de school praktisch uitvoerbaar is. Dit is een extra handeling, die naar gebleken is goed, betrouwbaar en controleerbaar kan worden uitgevoerd bij grafische rekenmachines van enkele meer recente types.

Voor de kandidaten die in 2010 starten in klas 4 havo en vwo (dus centraal examen havo 2012, en vwo 2013) geldt in ieder geval nog de huidige regeling, met de huidige toegestane types grafische rekenmachines en zonder de eis van een geblokkeerd of gewist geheugen. De enige wijziging voor de leerlingen die in 2010 starten betreft het feit dat bij het centraal examen van af 2012 (volgens het nieuwe examenprogramma) economie havo de grafische rekenmachine niet langer is toegestaan.

Voor wiskunde, de natuurwetenschappelijke vakken en economie zijn op het havo en vwo nieuwe examenprogramma’s in ontwikkeling. In die nieuwe examenprogramma’s blijkt meer behoefte aan vragen die zonder deze aanvullende eis niet door de kandidaat maar door de grafische rekenmachine zouden worden beantwoord. In verband met de nieuwe programma’s wordt opnieuw bekeken of de grafische rekenmachine een zinvol hulpmiddel is en of daarbij het geheugen dient te worden geblokkeerd. Het nieuwe programma economie wordt in 2010 in havo-4 ingevoerd (nog niet in vwo-4). De eerste examens volgens het nieuwe programma havo zijn in 2012, en daarbij is alleen de gewone rekenmachine toegestaan.

Informatieboeken natuurwetenschappelijke vakken havo en vwo

Bij natuurkunde, scheikunde en biologie zijn op dit moment Binas en Biodata (de laatste alleen bij biologie) toegestaan (en noodzakelijk) als informatiemateriaal bij het centraal examen. Het CvE werkt aan het opnieuw vaststellen van de vereiste inhoud. Deze inhoud zal gelijk zijn voor de drie natuurwetenschappelijke vakken, en voor havo en vwo. Uitgevers kunnen op basis van de vastgestelde vereiste inhoud (die zowel onder- als bovengrens is) een informatieboek uitgeven. Onderling kunnen door de voorgeschreven inhoud de informatieboeken van verschillende uitgevers alleen op uitvoering en kleine uitwerkingsaspecten van elkaar verschillen. Op het moment van invoering vervangt het nieuwe informatieboek (of de nieuwe informatieboeken op basis van de voorgeschreven inhoud) zowel de huidige Binas als de huidige Biodata. Dat gebeurt zonder overgangsperiode, maar wel voor havo een jaar eerder dan voor vwo; bekendmaking zal gebeuren tenminste 2,5 jaar voor het eerste centraal examen havo en tenminste 3,5 jaar voor het eerste centraal examen vwo; het invoeringsmoment is afhankelijk van de ontwikkeling en dus nog niet vastgesteld. Tot dat moment blijven de thans toegestane drukken van Binas (alle natuurwetenschappelijke vakken) en Biodata (alleen biologie) toegestaan. In ieder geval tot en met de centrale examens 2012 (havo) en 2013 (vwo) zijn (de huidige drukken van) Binas en Biodata toegestaan.

Atlas bij aardrijkskunde havo en vwo

De atlas blijft in de nabije toekomst een toegestaan hulpmiddel bij de centrale examens aardrijkskunde havo en vwo (NIET bij de centrale examens aardrijkskunde vmbo).

Bij aardrijkskunde havo en vwo geldt de algemene regel, dat de nieuwste druk van de BOS-atlas de vorige druk vervangt, waarbij de vorige druk een uitlooptijd krijgt omdat scholen mogelijk hun leerlingen de atlas laten meenemen vanaf het eerste leerjaar. De 53e druk van de Bosatlas is uitgebracht in het voorjaar van 2007. De 52e druk mag voor het laatst worden gebruikt bij het centraal examen 2012 (havo) en 2013 (vwo).